Artykuły

Tojad mocny (Aconitum firmum syn. Aconitum napellus)

Mordownik (pantofelki, trzewiczki Matki Boskiej, omiag, omiak, koniki) – tak nazywany jest w różnych regionach tojad mocny (Aconitum firmum syn. Aconitum napellus)

Właściwości i wykorzystanie:

* Uzyskiwana z tojadu akonityna i wyciągi z korzenia zastosowane na skórę i śluzówki wywołują mrowienie i pieczenie a ostatecznie znieczulenie. Podane doustnie w bardzo niskich dawkach działają przeciwgorączkowo, zwalniają akcję serca. Preparaty z bulw stosowane są jako leki w chorobach przeziębieniowych przebiegających z gorączką, jako lek o działaniu immunomodulującym (normalizujący zaburzoną funkcję układu immunologicznego), w preparatach homeopatycznych. Nalewki z bulw i akonityna używane są zewnętrznie jako lei przeciwbólowe w neuralgiach. Ze względu na toksyczność akonitynę wycofano z lecznictwa wielu krajów.

* Tojad mocny znano i uprawiano już od starożytności jako roślinę trującą i ozdobną. Tojadem miano otruć Arystotelesa, a Dioskurides twierdził, że roślina jest tak silnie trująca, iż zabija skorpiony. W renesansie był najczęściej stosowaną trucizną w Europie. W 1561 roku Matthiolus pisał o wprobowaniu jego właściwości trujących na zbrodniarzu w Rzymie i Pradze. Rehabilitacji tojadu jako rośliny leczniczej przeprowadził w 1762 roku A. Störck, wiedeński aptekarz.Stosowano go głównie jako środek przeciwpadaczkowy, antyneuralgiczny, w migrenach i spazmach.

* Tojad mocny wykorzystywany jest także do utrwalania osypujących się zboczy – jego grube i mocne korzenie stanowią doskonałe wzmocnienie dla otaczającej je darni.

 

W medycynie stosowany jest korzeń oraz otrzymany z niego alkaloid – akonityna. Surowiec zawiera: 0,4-1,1% alkaloidów diterpenowych głównie o charakterze estrów (akonitynę, mezakonitynę, hypakonitynę, napelinę, neolinę) oraz alkoholoaminy (akoninę, mezakoninę, hypokoninę i inne), alkaloidy aprorfinowe (magnofloryne), katecholoaminy (noradrenalinę, dopaminę). Z korzenia tojadu wyizolowano około20 alkaloidów w postaci estrów i alkoholoamin (które są słabo toksyczne). U niektórych podgatunków przeważa mezakonityna, silniejsza od akonityny. Alkaloidy – akonityna, mezakonityna i hypakonityna działają początkowo pobudzająco a następnie porażająco na nerwy czuciowe. Wywołują znieczulenie miejscowe, blokują zakończenia nerwowe na płytce motorycznej oraz działają porażająco na ośrodkowy układ nerwowy. Dawka toksyczna surowca wynosi 0,3-2 g. Tak duża rozpiętość spowodowana jest znacznie większą zawartością  toksycznych alkaloidów w korzeniach młodych roślin. 

Pliniusz Starszy nazwał go „arszenik roślinny” z racji wspomnianych już właściwości trujących. Nazwa łacińska pochodzi od greckiego en akonias = nagie, niedostępne skały, lub greckiego i łaacińskiego aconitum = jadowita roślina. Teofrast natomiast łacińską nazwę rodzajową tojadu wywodzi od miasta Akanos (Aconae). Według mitologii greckiej tojad powstał ze śliny trójgłowego psa Cerbera, stróża Hadesu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *